Zasadą jest, że od decyzji wydawanych przez organy administracji publicznej, które to decyzje stały się ostateczne w toku instancji, każdemu kto ma w tym interes prawny przysługuje skarga do właściwego sądu administracyjnego. Uprawnienie to przysługuje również organizacji społecznej w zakresie jej statutowej działalności (jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym), Rzecznikowi Praw Obywatelskich, Rzecznikowi Praw Dziecka oraz prokuratorowi. Osoba, której przysługuje „interes prawny” to przede wszystkim strona postępowania, które zakończyło się wydaniem decyzji będącej przedmiotem skargi. W innych wypadkach ważne jest – przede wszystkim – aby interes ten był wywodzony z konkretnej normy prawnej – nie wystarczy w tym wypadku jedynie interes faktyczny.
Zasadą jest możliwość skorzystania ze skargi dopiero po wyczerpaniu przysługujących skarżącemu, zwyczajnych środków zaskarżenia przed organami administracji (skarga jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia). Skargę wnosi się w terminie 30 dni, licząc od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie.
Wniesiona skarga powinna przede wszystkim spełniać wymogi przewidziane dla pisma procesowego. Nadto skarżący powinien także wskazać zaskarżoną decyzję oraz zawrzeć określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego. Określenie to może nastąpić nawet bardzo ogólnie – nie jest w tym wypadku konieczne wskazywanie konkretnych zarzutów stawianych zaskarżonej decyzji. Oczywiście postawienie takich zarzutów zaskarżonej decyzji, a tym samym wskazanie sądowi administracyjnemu konkretnych uchybień jakich – zdaniem skarżącego – dopuścił się organ administracji publicznej może przyczynić się do osiągnięcia przez skarżącego korzystnego dla niego rezultatu. Skarga może być wniesiona przez skarżącego osobiście, jak również skarżący może w tym celu ustanowić profesjonalnego pełnomocnika (np. adwokata). Co istotne, brak jest też przeciwwskazań natury formalnej, aby adwokat działający w Gdyni, adwokat działający w Gdańsku, czy adwokat wejherowo wniósł skargę i reprezentował stronę w wojewódzkim sądzie administracyjnym znajdującym się poza miejscem, gdzie adwokat ten wyznaczył swoją siedzibę zawodową (np. Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie).
W niektórych wypadkach wnoszący skargę winien także określić w skardze wartość przedmiotu zaskarżenia. Skarga – co do zasady – podlega opłacie (tzw. wpis).
Skargę wnosi się do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżoną decyzję. Samo wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania decyzji. W skardze można jednak zawrzeć wniosek o wstrzymanie jej wykonania (zarówno wniosek skierowany do organu, jak i wniosek skierowany do sądu administracyjnego, który będzie skargę rozpoznawał).
Zasadą jest rozpoznanie skargi przez sąd administracyjny po przeprowadzeniu rozprawy. Warto pamiętać, że wciąż główną rolą sądu administracyjnego jest niejako „kontrola” prawidłowości przeprowadzonego przez organy administracji postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji, która jest przedmiotem skargi. Niesie to za sobą szereg doniosłych skutków, między innymi w zakresie rozstrzygnięć jakie może wydać ten sąd, czy też np. w zakresie ograniczeń w prowadzonym postępowaniu dowodowym (dowody z dokumentów).
KBC24 Bochnia Powiat Region