Jak kradzież tożsamości może wpłynąć na zdolność kredytową?

Jak pokazują dane BIK, kradzież tożsamości nie jest Polakom obcym tematem. Według badania aż 44% rodaków w wieku 15-65 lat miało pośrednio lub bezpośrednio styczność z sytuacjami zagrożenia ich danych osobowych. Jednak, czy wiemy, jakie są konsekwencje podszywania się pod kogoś? Czy kradzież tożsamości może utrudnić zaciągnięcie w przyszłości pożyczki?

Czym jest kradzież tożsamości?

Przestępstwo, jakim jest kradzież tożsamości, składa się z dwóch elementów. Pierwszy polega na bezprawnym wejściu w posiadanie czyichś danych, takich jak np. PESEL, numer i seria dowodu osobistego, PIN do karty, a nawet hasło, służące do logowania się na skrzynkę e-mail albo na jeden z portali społecznościowych. Drugi etap to posługiwanie się czyimiś danymi osobowymi w celu osiągnięcia korzyści osobistej lub majątkowej, czemu kradzież tożsamości służy najczęściej. Podszywanie się pod kogoś jest karalne i może mieć poważne konsekwencje.

Do kradzieży tożsamości coraz częściej dochodzi w internecie, chociaż fizyczne przywłaszczenie dowodu osobistego traktowane jest w ten sam sposób. Dlatego dokumenty należy otoczyć szczególną pieczą.

 

Jak uchronić się przed kradzieżą danych osobowych?

Jeśli nie chcesz mierzyć się z nieprzyjemnymi skutkami kradzieży tożsamości, stosuj się do zasad ograniczających ryzyko. Przed kradzieżą danych osobowych uchronisz się:

• dbając o to, by Twój dowód nie trafił w niepowołane ręce – nie zostawiaj go w łatwo dostępnych miejscach, nie oddawaj pod zastaw np. wypożyczając sprzęt sportowy,
• nie wyrzucając dokumentów, które zawierają twoje dane – niszcz je,
• nie podając danych osobowych przez telefon, jeśli nie znasz rozmówcy
• kontrolując historię kredytową z pomocą bezpłatnych raportów BIK i biur informacji gospodarczej.

Coraz większą skalę przybiera kradzież tożsamości w internecie, dlatego tak ważne jest wpojenie sobie dobrych praktyk, związanych z poruszaniem się w sieci:

• dbaj o stopień złożoności haseł, których używasz do logowania się na pocztę elektroniczną, oraz innych miejsc z wrażliwymi danymi,
• nie otwieraj podejrzanych maili niewiadomego pochodzenia,
• korzystaj jedynie z bezpiecznych sklepów internetowych,
• nie zapisuj haseł w przeglądarce,
• nie podawaj haseł i loginów osobom postronnym,
• zachowaj podejrzliwość wobec wyjątkowo atrakcyjnych ofert pracy,
• zwracaj uwagę, czy strony, z których korzystasz (zwłaszcza strony banków, sklepy, strony firm pożyczkowych, serwisy służące do rezerwacji hoteli, serwisy aukcyjne) są zabezpieczone protokołem HTTPS,
• nie używaj oprogramowania nieznanego pochodzenia.

 

Zapobiec wielu nadużyciom, może wiedza dotycząca tego, kto jest uprawniony, żeby żądać od nas przekazania dowodu osobistego do wglądu. Grupa upoważnionych jest ograniczona do funkcjonariuszy Policji i Straży Granicznej. O okazanie dowodu mogą nas jednak poprosić również:

• sprzedawcy alkoholu,
• pracownicy hoteli,
• pracownicy ochrony osób i mienia,
• funkcjonariusze Straży Leśnej,
• funkcjonariusze BOR,
• funkcjonariusze Służby Więziennej,
• urzędnicy ZUS,
• pracownicy kontroli skarbowej,
• inspekcja handlowa,
• osoby działające w imieniu zarządcy drogi.

 

Do czego można wykorzystać PESEL?

Jakie następstwa może mieć kradzież PESEL? Popełnienie przestępstwa z wykorzystaniem samego numeru wymaga od oszusta kreatywności. Skradziony PESEL można użyć do podrobienia dowodu osobistego. Wówczas podszycie się pod kogoś nie powinno stanowić już większego problemu. Posługując się czyimiś danymi osobowymi przed złodziejem stoi otwarta droga do pożyczki na cudze nazwisko. Banki i inne instytucje finansowe mają prawo udzielić kredytu na numer dowodu i PESEL, na których podstawie oceniają zdolność kredytową petenta. Firmy pozabankowe bronią się przed oszustami, stosując przelew weryfikacyjny. Musi on być wykonany z konta przypisanego do danych z dowodu. Podszywając się pod kogoś, można również założyć konto w banku i np. przetrzymywać na nim środki z nielegalnego źródła. Jakiś czas temu głośna była również sprawa konwojenta, korzystającego ze skradzionej tożsamości. Podszywając się pod kogoś innego, ukradł ogromną ilość gotówki i ślad po nim zaginął. Dopiero błąd jednego z towarzyszy przestępcy doprowadził do jego ujęcia.

 

Z czego wynika negatywna decyzja kredytowa?

Podczas próby ubiegania się o pożyczkę przez internet okazało się, że widniejesz jako dłużnik w rejestrze BIG? Jeśli negatywny wpis nie jest efektem zalegania z wierzytelnościami zaciągniętymi przez ciebie, najprawdopodobniej padłeś ofiarą oszustwa. Osoby pokrzywdzone często dowiadują się o kredycie wziętym na ich nazwisko, dopiero kiedy otrzymają wezwanie do zapłaty z BIK albo BIG. Na szczęście instytucje te proponują rozwiązania, takie jak Alerty BIK, dzięki którym o próbie wyłudzenia dowiesz się znacznie wcześniej, co pozwoli zapobiec ciągnącym się czasami przez lata problemom.

Co zrobić, kiedy historia kredytowa utrudnia wzięcie kredytu? Można zgłosić się do firmy pożyczkowej. Instytucje pozabankowe nie stosują tak wyśrubowanych standardów, jak banki. Jednak obecność na liście dłużników w Polsce skutecznie utrudni zaciągnięcie zobowiązania również w instytucji pozabankowej. Taki scenariusz jest więcej niż prawdopodobny, bo trudno oczekiwać od złodzieja tożsamości, że będzie spłacał zobowiązanie otrzymane na twoje dane.

 

Jak usunąć niesłuszny wpis w BIK?

Przede wszystkim, kiedy dowiesz się o kradzieży twojej tożsamości, która posłużyła do zaciągnięcia pożyczki, złóż na Policji i do prokuratury zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa wyłudzenia pieniędzy. Żeby usunąć wpis w BIK, musisz zgłosić się do wierzyciela. Tylko on ma moc wnioskowania do Biura Informacji Kredytowej o dokonanie korekty w rejestrze. Niestety wykreślenie z BIK nastąpi najpewniej dopiero po udowodnieniu, że kredyt lub pożyczka zostały wzięte przez osobę podszywająca się pod kogoś innego. Dlatego tak ważne jest monitorowanie list dłużników. Jak sprawdzić, czy jest się w BIKu? Wystarczy wejść na stronę danej instytucji i pobrać z niej bezpłatny raport na temat swojej zdolności kredytowej.

 

Gdzie zgłosić kradzież danych osobowych?

Podejrzewasz, że twoje dane osobowe trafiły w niepowołane ręce. Zgubiłeś dowód? Zgłoś to natychmiast do swojego banku. Jeśli masz problem ze skontaktowaniem się z placówką, możesz zastrzec dokumenty również w innych instytucjach bankowych, które przyjmują zgłoszenia od klientów wszystkich banków. Pełną listę placówek znajdziesz na stronie dokumentyzastrzezone.pl. Po twoim zgłoszeniu dowód zostanie wyłączony z obiegu poprzez wprowadzenie do specjalnego systemu Dokumenty Zastrzeżone. Kradzież tożsamości zgłoś następnie w komisariacie Policji. O utracie dokumentu musisz powiadomić również najbliższy organ gminy, tam też wyrobisz nowy dowód.